Zoektocht naar informatie OV

Voor de 9e verjaardag van mijn zoon Bram was ik dit jaar aan de beurt om het kinderfeest te organiseren. Hij had bedacht dat hij graag wilde springen in een trampolinepark met zijn vrienden. Zo gezegd zo gedaan dacht ik, dat liep toch net even anders. Lees meer in deze blog over mijn ontdekkingsreis in de wereld van Openbaar Vervoer en de beschikbare informatie.

Zaterdag 19 juni was het dan eindelijk zover, het kinderfeest van Bram. Voordat het zover was ben ik druk bezig geweest met de voorbereidingen, iets dat ik overigens met plezier doe. Bram had naast zijn broer Stijn nog 6 kinderen uitgenodigd voor zijn JUMP feest. Op die manier kunnen mijn ex-man en ik ieder 4 kinderen meenemen in de auto. Bij de uiteindelijke datum dat alle kinderen konden was hij helaas in het buitenland om te fietsen. Het feestje was al uitgesteld met Corona en de maatregelen dus Bram en ik hadden besloten dat het JUMP feest toch 19 juni zou plaatsvinden. Er waren 2 opties; (1) een andere ouder vragen om mee te rijden naar het trampolinepark in Eindhoven of (2) met alle kinderen in de bus naar het trampolinepark. Ik koos voor de laatste opties en lees verder voor mijn zoektocht naar informatie naar manier van betalen en reismogelijkheden.

Ik kan toch wel zeggen dat ik een ervaren OV reiziger ben en daarnaast werk ik ook nog eens bij Samenwerkingsverband DOVA, een samenwerking van Decentrale OV-autoriteiten. De vraag hoe lang duurt de reis van Eindhoven CS naar de Fakkellaan? kon ik gemakkelijk beantwoorden met een reisplanner. Zelf gebruikt ik hiervoor vaak die van de NS of 9292, zowel de app als de internetpagina.

reisadvies bij 9292

Na 7 haltes vanaf Eindhoven busstation zijn wij binnen 20 minuten op plaats van bestemming. De volgende vraag waarop ik antwoord zocht was wat kost een rit van 7 haltes? Die vraag leverde verschillende antwoorden op, afhankelijk van de informatiebron. Bij 9292 kwam ik op een tarief van 1,76 euro zonder korting en 1,16 euro voor een enkele reis met 24% korting voor Bus, Tram en Metro (BTM) voor kinderen tussen 4 en 11 jaar. Bij de vervoerder Hermes (valt onder Connexxion en daarmee Transdev) lees ik op internet dat het tarief 1,73 euro is voor een enkele reis zonder korting. Ik vraag mezelf dan meteen af waar die 3 eurocent bij 9292 naartoe gaat? Of is dit tarief bij 9292 of juist Hermes niet actueel? Voor een heen- en terugreis voor 1 kind zijn de kosten van 3,46 euro.

De laatste vraag die ik mezelf stel is hoe kan ik dan betalen voor deze busreis met 8 kinderen? Ik heb zelf een OV chipkaart (werk en privƩ) en mijn kinderen Stijn en Bram hebben allebei een persoonlijke OV chipkaart met Kids Vrij abonnement. Dat abonnement geldt alleen voor de treinreizen en niet voor Bus, Tram en Metro (MTB). Voor die BTM reizen zet ik er saldo op de persoonlijke OV chipkaarten.

Op de internetpagina van Hermes lees ik dat de volgende kaarten gebruikt kunnen worden voor de reis;
Papieren kaartjes via verkooppunt of buschauffeur
E ticket; online
M ticket; via buschauffeur
Dat geeft mij nog geen antwoord op mijn vraag, dus ik besluit om eerst met de klantenservice van 9292 te bellen voor informatie. Van deze vriendelijke dame begrijp ik dat 1 betalende volwassene 2 kinderen gratis mee mag nemen met de bus. Kinderen die betalen mogen geen andere kinderen meenemen. Ik heb mijn situatie uitgelegd en aangegeven dat ik graag de kinderen van het kinderfeest allemaal mee wil nemen in de bus. Na 8 minuten overleggen verwijst ze mij door naar de vervoerder (Hermes) om te informeren naar een familiticket.

Hermes is in de avonduren niet bereikbaar en de volgende dag ga ik verder met min zoektocht naar antwoorden op mijn vrije dag. Zoals ik al schreef beleef ik plezier aan de voorbereidingen en tevens neem ik deze informatie mee in mijn werk in het Openbaar Vervoer. Het levert interessante inzichten op die gebruikt kunnen worden voor verbeteringen in het OV. De vriendelijke medewerker van klantenservice bij Hermes begon over een dagkaart die geldig is in vervoermiddelen van Hermes en Arriva voor 1 dag met de kosten van 6,76 euro per persoon. Ik gaf aan dat ik dat niet nodig heb, het gaat mij om een rit van 7 haltes heen en ook weer 7 haltes terug. De kinderen vermaken zichzelf in het trampolinepark en willen vast en zeker niet verder reizen die dag šŸ˜‰ Na het uitleggen van de situatie en mijn alternatief (andere ouder vragen of een busje huren waarmee ik het idee van de ervaring van een busreis voor de kinderen voorbij schiet) was ze erg behulpzaam en dacht ze mee hoe de situatie opgelost kon worden. Uiteindelijk kwam ze met de oplossing er is geen leeftijdgrens (alleen volwassene) voor betalende reizigers die 2 kinderen mogen meenemen. Met andere woorden ik mocht als betalende reiziger 2 kinderen gratis meenemen, mijn zoon Stijn mocht als betalende reiziger 2 andere kinderen gratis meenemen en mijn zoon Bram mocht dat ook. Op die manier kan ik dus als enige volwassene met 2 betalende kinderen de andere 6 kinderen meenemen. Mooi resultaat na 20 minuten overleg met de klantenservice!

jeuh de bus komt eraan!

Zaterdag 19 juni
Hoe ging dat nu op de dag zelf? Na het zingen, taart eten en het uitpakken van de cadeau’s zijn wij van huis naar het busstation in Eindhoven gelopen. De 1e uitdaging was het station doorlopen met 8 kinderen en 3 OV chipkaarten. Ik heb de kinderen geinstrueerd om met 3-en door 1 poortje te lopen, snel achter elkaar. Hierdoor ging er een geluid af bij de poortjes. Ook bij de andere zijde van het station hebben wij dit weer gedaan. De kinderen keken op de schermen vanaf wel perron bus 405 (of 406) vertrok. Even testen of ze de reisinformatie begrepen šŸ˜‰ Alle kinderen gingen in de bus zitten, uiteraard zover mogelijk achterin. Nadat de buschauffeur (v) er was vertrok de bus met een paar minuten vertraging.

Na de 90 minuten JUMPen bij Jump Square en het avondeten waren wij klaar voor de terugreis. De bus zagen wij net vertrekken, geen probleem om de 15 minuten komt er wel een bus die naar Eindhoven centraal station rijdt. Tijd om even foto’s te maken en natuurlijk plezier. Deze keer stapten wij voorin bij de buschauffeur en die liet mij weten dat ik iets deed wat niet mocht. Ik kon niet met zoveel kinderen alleen reizen. Hij wilde dat even duidelijk gemaakt hebben en dat andere buschaffeurs moeilijk konden doen. Ik bedankte hem dat wij met z’n allen mee mochten met de bus naar centraal station en gingen achterin bij de kinderen zitten.

Deze ervaring is wat mij betreft een mooi voorbeeld om binnen het Openbaar Vervoer te kijken naar communicatie, producten & tarieven en reisinformatie. Op die manier wordt het (meer) toegankelijk voor iedereen. Dit verhaal heb ik gedeeld met mijn collega’s van de OV-campus (CROW/KpVV en DOVA) en enkelen gaven aan dat ze het al lang opgegeven zouden hebben en een andere optie hadden gekozen. Mooi compliment voor deze doorzetter dus šŸ˜‰

Samenwerkingsvorm WiM

Tijdens mijn Studie Bouwkunde aan de TU/e leerde ik dat er verschillende (juridische) samenwerkingsvormen zijn, zoals bijvoorbeeld de Publiek-Private Samenwerking (PPS) waarin de overheid een samenwerking aangaat met een of meerdere private ondernemingen. In deze blog wil ik meer toelichten over de verschillende mogelijkheden en introduceer ik een nieuwe samenwerkingsvorm waarbij samengewerkt wordt tussen Wetenschap op het gebied van Innovatie met de Overheid en de Markt voor de Maatschappij (WiM). Lees verder indien je meer wilt weten!

Huidige samenwerkingen of aanbestedingen
Publiek-Private Samenwerking constructies kom je vaak tegen bij grote (infrastructurele) projecten. De term Publiek kan geĆÆnterpreteerd worden als Publieke taak, oftewel de (rijks)overheid en voor het publiek, oftewel de maatschappij of de openbare ruimte. De Private term refereert naar private partijen oftewel de markt. Het verschil tussen een PPS constructie en een openbare aanbesteding met de Europese aanbestedingsregels is dat de overheid bij PPS stuurt op het einddoel zonder zichzelf te bemoeien met de inhoud. Daarentegen worden bij een openbare aanbesteding alle eisen en wensen van tevoren vastgelegd in een Programma van Eisen (PvE) en/of bestek. Bij PPS constructies wordt de innovatiekracht van de markt gestimuleerd. In eerste instantie is dit een goede samenwerkingsvorm, echter zijn het vaak complexe projecten en niet alles is (van tevoren) eenduidig vast te leggen. Hierdoor zien wij als burgers in de krantenkoppen dat grote projecten meer geld of tijd heeft gekost dan voorzien. Het gaat dan vaak om infrastructurele prijecten, bouwprojecten of IT projecten. Bij projectmanagement wordt een methode gebruikt zoals de GOTIK methode waarbij de aspecten Informatie, Organisatie, Geld, Tijd en Kwaliteit worden vastgelegd.

schema PPS constructie

Bij mijn zoektocht naar samenwerkingsvormen kom ik ook de ketensamenwerking tegen waarbij meerdere partijen samenwerken aan ƩƩn product of proces in een keten, met andere woorden in een bepaalde volgorde. Bij deze samenwerking zijn in eerste instantie geen zakelijke afspraken nodig. Soms kan dat echter wel wenselijk zijn voor efficiƫntie en logistiek. Ketensamenwerking kom je tegen in de bouw en ook bij (lokale) overheden, de gezondheids/jeugdzorg, ICT en de maakindustrie.

Commerciƫle bedrijven
Tijdens mijn werk de afgelopen jaren bij een adviesbureau, de overheid en ook tijdens gesprekken met vrienden of collega’s verbaas ik mezelf wel eens over het gebrek aan samenwerking. Het is waarschijnlijk geen onwil, wellicht eerder onmacht of onwetendheid. Daarnaast zijn er vaak verschillende (commerciĆ«le) belangen die het lastig(er) maken om open en transparante afspraken te maken wat leidt tot een gebrek aan goede samenwerking. Een commerciĆ«le organisatie heeft een ander doel bij een verkregen opdracht en daardoor andere belangen in een (gezamenlijk) project. Ze vergaren vaak kennis, data en informatie en bieden uiteraard diensten, producten en werk aan tegen betaling. Een commerciĆ«le partij heeft echter een bepaald verdienmodel (business model), waarbij vaak eenmalig geĆÆnvesteerd wordt door het bedrijf, al dan niet met een subsidie, en daarna wordt het ontwikkelde product, de te leveren dienst of het werk terugverdiend bij meerdere opdrachtgevers. Indien de baten van de opdrachten de kosten van de investeringen overstijgen wordt er winst gemaakt. Dat is natuurlijk de doelstelling van een commercieel bedrijf.

Overheidsinstellingen of publieke organisaties
Momenteel ben ik werkzaam in een publieke organisatie. Bij een overheidsorganisatie ligt dat anders, deze organisatievorm wordt ook wel vaak non-profit genoemd waarbij er geen winstdoelstelling is. Er worden ook controles uitgevoerd door accountants op welke manier het geld besteed werd. De algemene rekenkamer is hier een voorbeeld, zij controleert de uitgaven van de Nederlandse rijksoverheid of het in overeenstemming is met de gestelde regels en genomen besluiten (rechtmatig) en of de uitgaven ook daadwerkelijk het gewenste effect hebben gehad (doelmatig). Naast de overheid zijn er uiteraard nog meer non-profit organisaties te noemen die geen winstoogmerk hebben. Dat een organisatie een non-profit organisatie is wil niet zeggen dat er gratis gebruik gemaakt kan worden van de diensten en services van deze organisatie. Ik zeg altijd “voor niets gaan de zon op”. Bij overheidsorganisaties worden ook kosten gemaakt en er zijn mensen in dienst die het werk moeten uitvoeren. In veel gevallen wordt er dus een soort handelingsfee betaald. Verder kunnen deze organisaties ook kostendekkend opdrachten uitvoeren. Naast het vaste werkprogramma van het CBS worden ook opdrachten uitgevoerd waarbij alleen de werkelijk gemaakte kosten in rekening gebracht worden. Discussie over deze opdrachten heeft geleid tot aanpassingen, lees verder om hier meer over te weten te komen.


Wet, Markt en Overheid
Er is een hele discussie geweest over Wet, Markt en Overheid die geleid heeft tot nieuwe afspraken welke gepubliceerd zijn in de Staatscourant van 29 april 2020. In deze regeling zijn nieuwe werkzaamheden vastgelegd, die het Centraal bureau voor de statistiek voor derden verricht. Deze nieuwe regelgeving geeft richting aan de rol van het CBS. Lees hiervoor het vraaggesprek met waarnemend Directeur-Generaal van het CBS Bert Kroese.


Introductie nieuwe samenwerkingsvorm WiM
De markt en maatschappij waarin verschillende krachten en (politieke) belangen spelen vormen een ingewikkeld speelveld. Het is heel goed dat er nieuwe afspraken zijn gemaakt zodat duidelijk wordt wat de rol en taak van het CBS is. Zo kan het CBS haar maatschappelijke taak beter uitvoeren. Het is echter wel van belang dat andere organisaties zichzelf ook aanpassen aan de wijziging in het speelveld en ieder zijn/haar positie opnieuw bepaalt al dan niet samen of in een nieuwe samenwerkingsvorm. Hierbij introduceer ik een nieuwe samenwerkingsvorm; WiM ā™„ļø.

Mooie afkorting voor een samenwerking tussen Wetenschap op het gebied van Innovatie met de Overheid als facilitator of dienstverlener en de Markt als uitvoerende partij met meerwaarde voor de burgers, oftewel de Maatschappij (WiM). Dit is tevens een mooie verwijzing naar mijn vader Wim šŸ˜‰

Samenwerking WiM Ā© Marloes Verhoeven

Data hebben veel waarde. Het wordt ook wel het nieuwe goud genoemd en iedereen wil ermee aan de slag. Data verzamelen, verwerken, analyseren en publiceren is echter een vak apart. Een vak waarvan in de loop der jaren de werkwijze steeds verder verfijnd en verbeterd wordt. Een mooie vergelijking met de maakindustrie is de ambacht van goudsmid waarbij edelmetalen zoals goud gesmeed en verwerkt worden tot iets nieuws. In Nederland heeft het Centraal Bureau voor de Statistiek de taak om statistieken te produceren en publiceren. Het CBS is een Zelfstandig Bestuurs Orgaan (ZBO), hierdoor heeft het een neutrale positie en vindt er geen (politieke) inmenging plaats over de output. Meer weten over de organisatie va het CBS, lees dan hier verder.

Centraal Bureau voor de Statistiek
De wettelijke grondslag voor CBS is de Wet op het Centraal Bureau voor de Statistiek. Daarnaast is in Europese verplichting vastgelegd welke cijfers het CBS dient te leveren aan Eurostat waardoor er in Europa een vergelijking gemaakt kan worden tussen de verschillende Europese landen op basis van statistiek. Verder levert het CBS ook feitelijke (statistische) cijfers die als input dienen voor andere organisaties. Hierbij kan gedacht worden aan andere overheidsorganisaties die een andere taak of rol hebben in het proces om advies te geven aan het Ministerie over beleidskeuzes of beleidsmaatregelen. De output van het CBS wordt onder andere gebruikt door de Planbureaus in Nederland; Planbureau voor de Leefomgeving (PBL), het Centraal Planbureau (CPB) en het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP). Deze organisaties hebben als doelstelling het maken van strategische beleidsanalyses op diverse thema’s en onderwerpen (PBL), economische prognoses en analyses in actualiteit met wetenschappelijke verantwoording (CPB) en gevraagd en ongevraagd – sociaal-wetenschappelijk onderzoek (SCP). De statistieken en cijfers van het CBS worden op het gebied van mobiliteit ook gebruikt als input in allerlei (wetenschappelijke) modellen voor simulaties en prognoses. Hieraan werken diverse organisaties, zowel overheidsorganisaties als marktpartijen.

Aanpassingen bij CBS organisatie
Naar aanleiding van de discussie Wet, Markt en Overheid gaan er zaken veranderen. De eerste stappen en aanpassingen zijn gedaan. Zoals waarnemend Directeur-Generaal Bert Kroese aangeeft zijn er organisatorische veranderingen doorgevoerd. De Raad van Advies is uitgebreid met een specialist op het gebied van mededinging. Verder is er een klachtenregeling en klachtencommissie ingesteld om op onafhankelijke wijze klachten af te handelen op dit gebied. Daarnaast komt er een nieuwe functionaris die de relatie met marktpartijen onderhoudt en toezicht houdt dat het CBS niet concurrentieverstorend werkt. Deze ā€˜Competitive Neutrality Officerā€™ wordt momenteel geworven.

Conclusie
Er zijn stappen gezet en nu is het ook tijd dat andere organisaties in het speelveld zichzelf aanpassen en op zoek gaan naar een (nieuwe) rol of taak in dit gezamenlijke speelveld. Op deze manier kunnen organisaties elkaar versterken en is het niet nodig om onderlinge concurrentiestrijd aan te gaan. Uiteindelijk opereren genoemde organisaties allemaal in de cirkel. In bovenstaand figuur weergegeven met 4 fases;
1) data levert inzicht
2) beleidskeuzes
3) pilot of implementeren beleidsmaatregelen
4) sensormetingen

Dit is een uitnodiging aan organisaties om elkaar aan te vullen en te versterken in het speelveld waarin men niet zonder elkaar kan!

Hoe verder na de intelligente lock-down?

De anderhalvemeter samenleving heeft veel impact op het dagelijks leven en de activiteiten die wij eerder als gewoonste zaak van de wereld zagen zijn nu niet altijd meer mogelijk, sporten mag niet meer, het Openbaar Vervoer mag je alleen gebruiken voor noodzakelijke reizen, de horeca, musea, cultuur instellingen waren tot 2 juni 2020 dicht. Langzaam worden de Corona maatregelen weer versoepeld en komen wij uit de intelligente lock-down zoals wij dat in Nederland noemen. Het Kabinet laat zich hierover informeren door experts. De SER denktank heeft een advies aangeboden aan de Minister van Infrastructuur en Waterstaat Mobiliteit en de Coronacrisis.

SER denktank advies juni 2020

Het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL), het Centraal Planbureau (CPB) en het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) geven advies over een beleid voor het openbaar vervoer tijdens het versoepelen van de maatregelen vanwege de coronacrisis. Lees het rapport OV gebruik tijdens de opstartfase.

Overheidscommunicatie

Sinds de Corona crisis in Nederland heeft toegeslagen zijn er veel persconferenties op TV uitgezonden om Nederland op de hoogte te stellen van de situatie, ons te informeren over de maatregelen van de intelligente lock-down. De communicatie is in verloop van tijd veranderd van “wat de regels zijn en niet mag” naar “wat er wel kan”. Bij deze omslag moest ik denken aan het boek van Bert Pol en Christine Swankhuisen Nieuwe aanpak in Overheidscommunicatie, mythes, misverstanden en mogelijkheden. Daarin worden meerder voorbeelden van overheidscampagnes besproken en wat er wel een niet goed gaat en wat de effecten zijn. Op deze manier kunnen er allerlei lessen geleerd worden over effectieve communicatie en hoe de burgers bereikt kunnen worden. Tabula Rasa zijn consultants op het gebied van communicatie en gedrag. Ik vraag mezelf af of zij ook de mensen in Den Haag van advies hebben voorzien šŸ˜‰

Hieronder zie je een voorbeeld van een Overheidscampagne en je kan het artikel lezen door op het plaatje te klikken.

Anderhalvemeter samenleving

Sinds dat Corona begin van het jaar in ons land is worden wij beperkt in onze (reis en contact)mogelijkheden. Dat is niet voor niet, wij doen dit met z’n allen om elkaar en met name de ouderen in onze samenleving en de mensen met een kwetsbare gezondheid te beschermen. In het nieuws wordt er veel aandacht aan besteed en de kinderen vragen ook wel eens of er nog ander nieuws is…

Artikel in NRC Next over anderhalvemeter samenleving

Deze nieuwe situatie roept ook veel vragen op over de nieuwe anderhalvemeter samenleving zoals die genoemd wordt waar wij 1,5 meter afstand van elkaar houden. Wiskundige Alex van den Brandhof rekende uit of alle Nederlanders tegelijk naar buiten kunnen gaan en anderhalve meter afstand kunnen houden. Nieuwsgierig? Lees dan het artikel in NRC Next en klik door via mijn LinkedIn post.